Esmer eman

1922 yılında eski adı (Bazid) olan Doğubayazıt ta dünyaya gelen Seyadê Şame, çevresinde sesi çok güzel bir yiğit biri olarak tanınır ve yörenin en güzel kızı Zülfinaz ile birbirlerine aşık olur ve nişanlanırlar. Kötü kaderinden habersiz, ticaret için İran'a geçerken yakalanır 2. Dünya savaşı kargaşasında yıllarca hapiste kalır. Daha fazla dayanamayarak firar eder. 26 gün gece gündüz karlı yolları yaya yürüyüp sınırı geçer fakat bu kez Ruslar tarafından yakalanır. Hitler ile savaşta olan Ruslar, sorgusuz sualsiz Seyad'ı Sibirya'ya sürgün ederler ve 11 yıl sürgünde kalır. Stalin ölünce çıkan af ile kurtulur fakat ülkesine gelemediği için Tiflise yerleşir. Daha sonra Erivan geçerek, Erivan radyosuna davet edilir ve radyoda gece gündüz güzel sesi ile şarkılar söyler. zamanla evlenir üç çocuğu olur... Sesi çok güzel olduğu için ve Erivan radyosu Türkiye'de dinlenildiği için, ünü çabuk yayılır. Cızırtılı bir frekansla dinlenen Radyoda, akrabalarından biri onun şarkısına denk gelir ve hemen tanır, ailesine haber verir. Haber kısa zamanda yayılır, her akşam radyonun başında onun sesini duymak için beklerler. Uzun yıllar sonra af çıkar ve Seyad ülkesine, baba evine döner. Genç bir delikanlıyken sevdiklerinden ayrılan Seyad Tam 40 sonra döner ve artık yaşlı biridir. Annesi, babası ölmüştür. Büyük bir kalabalık onu karşılar herkesle tanışır. Fakat evine girerken komşu evlerden sırtını duvara dayamış ve kendisine bakmakta olan bir kadını farkeder, çevresine, "Bu bacım kimdir beni niye onunla tanıştırmadınız" der. Onun 40 yıldır yolunu bekleyen nişanlısı Zülfinaz olduğunu söylerler. Tarifsiz bir keder içinde gözlerinden yaşlar boşalan Seyad, onunla konuşmak ve evlenmek ister fakat, Zülfinaz bir daha ne onunla konuşur ne de evlenir. Ve orada "Esmer Emân" bestesini yapar. Ardından bu acılara daha fazla dayanamayan Seyad, Erivana geri döner ve kısa bir zaman sonra hayatını kaybeder. Ve ardından sadece şu sözler kaldı; Esmer emân emân Dîlber eman delalê yeman Xelk zewicîn, ez û tu man Esmer aman aman Dilber aman, güzelim yaman Herkes evlendi, ben ve sen kaldık